Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi, 2017’den bu yana cezaevinde bulunan iş insanı, sivil toplum aktivisti ve aynı zamanda Anadolu Kültür’ün kurucusu Osman Kavala’nın haklarının ihlal edildiğine hükmetti.
AİHM’in 10 Aralık 2019’da verdiği ilk ihlal kararının ardından Kavala’nın devam eden tutukluluğu, hakkında yürütülen ceza yargılaması ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını konu alan başvuruda mahkeme, bir kez daha Türkiye’nin Kavala’nın haklarını ihlal ettiğine hükmetti, “Osman Kavala en kısa sürede serbest bırakılmalı” açıklamasında bulundu.
AİHM kararda, Kavala’nın durumunun “bütünüyle istisnai” olduğunu kaydederek 18 Ekim 2017’den bu yana sekiz buçuk yılı aşkın süredir kesintisiz biçimde özgürlüğünden yoksun bırakıldığını, bu süre boyunca mevcut iç hukuk yollarının kullandığını ancak bunların hiçbirinin Kavala’nın serbest bırakılmasını ya da tespit edilen ihlallerin yeterli biçimde giderilmesini sağlamadığını ifade etti. AİHM, Türkiye’nin Osman Kavala’ya 70 bin euro manevi tazminat ödemesine hükmetti.
Kavala, 18 Ekim 2017’de Gezi davası soruşturmaları kapsamında gözaltına alınarak “hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs” ve “Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs” suçlamalarıyla tutuklanmıştı. Kavala’nın avukatları, iç hukuk yollarına yaptıkları başvuruların ardından 7 Haziran 2018’de de AİHM’e başvurmuştu. Bu ilk başvuru sonuucunda AİHM, 10 Aralık 2019’da Kavala’nın tutukluluğunda özgürlük ve güvenlik hakkının ihlal edildiğine karar vermişti. 18 Şubat 2020’de Gezi davasında beraat eden Kavala, cezaevinden çıkamadan bu kez 15 Temmuz darbe girişimiyle ilgili soruşturma kapsamında gözaltına alınarak “Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs” suçlamasıyla yeniden tutuklanmıştı. 9 Mart 2020’de ayrıca “siyasal veya askeri casusluk” suçlamasından tutuklanan Kavala hakkında 20 Mart’ta ilk suçlama yönünden tahliye kararı verilse de, casusluk suçlamasındaki tutukluluk nedeniyle cezaevinde kalmaya devam etmişti. Gezi davasında verilen beraat kararı ise Ocak 2021’de İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bozulmuştu. Yeniden yapılan yargılamanın sonucunda 25 Nisan 2022’de “casusluk” suçlamasından beraat eden Kavala, Gezi davası kapsamında “hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs” suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılmış; mahkumiyeti 28 Eylül 2023’te kesinleşmişti.
AİHM’in bugün açıklanan kararı, Kavala’nın avukatlarının mahkûmiyetin kesinleşmesinin ardından yaptığı başvuru sonucu gerçekleşti.
