İnternet yayınlarına MİT denetimi

yasa

Radyo-TV ve isteğe bağlı yayınların internet üzerinden sunumuna ilişkin ortaya çıkan yönetmelik taslağına göre, internetten yayın lisansı için MİT ve Emniyet’ten izin koşulu getiriliyor. Tüm radyo-TV yayınları, platform yayınları ile Netflix, Blu TV gibi “IPTV” formatındaki yayınlar “denetim, erişim engeli, lisans iptali” gibi geniş bir sansür çarkının içine alınıyor.

Cumhuriyet’ten Sinan Tartanoğlu’nun haberine göre, internetten yapılan yayınlara, radyo ve TV’lerde olduğu gibi para cezası değil, mahkeme kararı ile karartma cezası öngörülüyor. İnternetten yapılan her türlü yayının lisansını alabilmek için ise MİT ve Emniyet’ten olumlu görüş alınması gerekecek. Cumhurbaşkanı’nın yayın yasağı yetkisi, internet radyo- TV’lerini de kapsıyor.
Bireysel iletişim için yapılan yayınlar denetim dışı bırakılırken “medyascope” ve vekil yayınlarının durumu belirsiz.

Kanun düzenlemesinin ayrıntıları için Radyo Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na (BTK) verilen altı aylık süre dolmak üzereyken, hazırladıkları 24 maddelik, “Radyo, Televizyon ve İsteğe Bağlı Yayınların İnternet Ortamından Sunumu Hakkında Yönetmelik” sansür düzenlemesi şu şekilde olacak:

MUĞLAK TANIMLAR: Yasada olduğu gibi, yönetmelikte de internet üzerinden yapılan hangi yayının denetime alınacağı sorusunun net bir yanıtı yok. Twitter, Facebook veya YouTube gibi sosyal medya siteleri üzerinden yapılan, kişilerarası iletişimi sağlayan görsel ve işitsel yayın denetime alınmıyor. Taslakta; “radyo ve televizyon hizmetlerini internet ortamından iletmeye özgülenmemiş platformların” da denetim ve yaptırım kapsamına alınmadığı belirtiliyor. Ancak “internetten iletmeye özgülenmemiş platform” tanımlamasının ne anlama geldiği ile açıklama yapılmıyor. Canlı yayın uygulaması “scope” üzerinden yapılan ve muhalif seslerin görüşlerini dile getirdiği “Medyascope” yayının denetim ve yaptırımı için “scope” uygulamasının kendisinin muhatap alınmayacağı ortaya çıkıyor. Ancak “medyascope”un yaptırım çemberinin içine alınıp alınmayacağı sorusunun yanıtı verilmiyor.

RTÜK VE BTK’NIN AĞIR YASAKLARI: İnternet üzerinden yapılan; bilgisayar, tablet, cep telefonu, mobil uygulamalarla hizmet veren görsel ve sesli yayınlar radyo-TV’de olduğu gibi RTÜK’ün ağır yasaklarına tabi olacak.

LİSANS VE YETKİ ÜZERİNDEN DENETİM: İnternet üzerinden yapılan radyo ve televizyon yayınlarının RTÜK’ten yayın lisansı veya yayın iletim yetkisi alması zorunlu olacak. Digitürk, Teledünya, D-Smart gibi televizyon kanallarını tek bir platform üzerinden sunan yayıncıların yayınlarını internet üzerinden sunmaları için yayın lisansı alması gerekecek. Netflix, Blu TV, Puhu TV gibi platformların da RTÜK’ten yayın iletim yetkisi alması gerekecek.

YABANCI OLMASI FARK ETMEYECEK: TV kanallarına yönelik ağır denetim nedeniyle popülerleşen Netflix, Blu TV, Puhu TV gibi “İPTV” platformlarının içerik ve yer sağlayıcılarının yurtdışında bulunmaları, onları RTÜK ’ün ve BTK ’nin denetim ve sansür yetkisinden muaf tutmayacak. RTÜK’ten yayın iletim yetkisi alması gerekecek.

RTÜK ZENGİN OLACAK: İnternet üzeriden yayın yapmanın önşartı olan lisans bedeli 100 bin TL olacak. Digiturk, D-Smart, Teledünya gibi çoklu TV ve radyo yayın platformları ise 200 bin TL lisans ücreti ödeyecek. İPTV’lerin yayın iletim yetkisi ücretleri 120 bin TL olacak. Abonelikle hizmet sunan yayıncılar yıllık net satışlarının beşte birini RTÜK’e ödemek zorunda.

MİT’TEN YAYIN ONAYI: İnternet üzerinden hizmet verecek yayıncının, OHAL döneminde çıkarılan bir KHK hükmü uyarınca tıpkı diğer yayıncılar gibi Emniyet Genel Müdürlüğü’nün ve MİT’in güvenlik soruşturmasından olumlu not ile geçmesi gerekecek. Alınan yayın lisansları 10 yıl süre ile geçerli olacak.

TV’LERE İNTERNET İZNİ: Üst kuruldan yayın lisansı bulunan radyo-TV kanalları yayınlarını internet üzerinden sunabilecek. Ayrıca lisans almalarına gerek olmayacak. Ancak bu yayınların tam olarak denetlenebilmeleri için belli şartları yerine getirmeleri istenecek.

BİP’SİZ YAYINA SON: Lisanslı yayıncıların TV’deki yayınları ile internet sitesi yayınlarının bire bir aynı olması gerekecek. Daha önce Çukur dizisinin küfürlü/”bip”siz bölümünün internet sitesi üzerinden yayımlanması sonrasında RTÜK’ün kestiği ceza da böylece altyapısına kavuşacak. Kanallar, internet siteleri üzerinden kişinin isteğine bağlı “bip”siz yayın yapamayacak.

YASAKLARIN FAZLASI VAR EKSİĞİ YOK: İnternetten yapılan her türlü yayın, RTÜK tarafından yayın ilkelerine göre denetlenecek ve cezalandırılacak. Örneğin radyo ve TV’lerde geniş olarak yorumlanan bir yayın ilkesine göre, internet yayınları da terörü övemeyecek, teşvik edemeyecek, terör örgütleri güçlü veya haklı gösterilmeyecek. Toplumun milli ve manevi değerlerine, genel ahlaka ve ailenin korunması ilkesine aykırı yayın yapamayacak.

CUMHURBAŞKANI YAYIN YASAĞI KOYABİLECEK: OHAL döneminde çıkarılan KHK’nin hükümlerine göre, terör saldırıları ile ilgili yayınlarda Cumhurbaşkanı veya görevlendireceği Cumhurbaşkanı yardımcısı ya da bakan tarafından konulan yayın yasaklarına muhatap olacak.

EN AĞIR YAPTIRIMLAR: Radyo-TV’den çeşitli idari para cezalarını yaptırım seçenekleri arasında kullanan RTÜK, internet yayınlarında BTK ile birlikte sadece program durdurma, uygun bulunmayan yayının program kataloğundan çıkarılması, programın içinde yer aldığı yayını tamamen durdurma veya internet yayın lisansının iptali cezalarını uygulayacak.

BTK’NIN UZUN ELİ: RTÜK’ün talebi doğrultusunda, BTK’nın erişim yasaklarını içeren uzun eli, bu kez de bilgisayarlara, cep telefonlarına uzanacak. RTÜK kendi yasası uyarınca uygun bulmadığı yayın için sulh ceza hakimine gidecek. Sulh ceza hakiminden ihlalin gerçekleştiği yayının bir kısmı veya bölümünün erişime engellenmesi istenecek. Ancak bunun teknik olarak mümkün olmadığı bir durumda sulh ceza hakiminin erişimin engellenmesi kararı tüm internet sitesini de kapsayabilecek.

LİSANSSIZ, İZİNSİZ YAYINA 72 SAAT SÜRE: İnternet ortamından lisansız yayın yaptığı resen veya şikayet üzerine tespit edilen yayıncıya işlemlerini başlatması için 72 saat süre tanınacak. Yayıncı temasa geçmezse RTÜK sulh ceza hakimine giderek, erişimi engellenmesini isteyecek ve yayıncı hakkında suç duyurusunda bulunacak.

ÇOCUK ULAŞAMIYORSA KORUMAYA GEREK YOK: İnternet yayınların tamamında koruyucu semboller kullanılacak. Medya hizmet sağlayıcı kuruluşlar ve platformlar, çocukların fiziksel, zihinsel ve ahlaki gelişimine zarar verebilecek türde yayınlara ebeveyn kontrolünü sağlayıcı tedbirleri almakla yükümü olacak. Ancak çocuğun tek başına üye olmayı başaramayacağı bir yayın ise o yayıncıya çocuğun korunması amacına yönelik hükümler uygulanmayacak.

SANSÜR MERKEZİ: İnternet üzerinden yapılan yayınların denetiminde RTÜK ve BTK ortak çalışacak, her türlü işbirliğini yapacak. Bu kapsamda BTK’nın teknik imkân ve altyapısını RTÜK kullanabilecek. İnternet yayınlarına ağır denetim ve sansür için mülkiyeti RTÜK’te ama BTK’nın da kullanımına açık olan bir “merkez” kurulacak.

ABONE BİLGİLERİ RTÜK İLE BİRLİKTE BTK’DE: RTÜK ve BTK’nın sansür ortaklığı bilgi paylaşımın da içerecek. Ücreti karşılığında hizmet veren platform yayıncılarının abone sayılarını her yılın aralık ayının başında RTÜK ve gerekli olması koşulunda BTK’ya bildirmesi gerekecek.

KRİTİK GÜN SALI: Sansür yasasında yönetmelik düzenlemesi için tanınan altı aylık süre, 27 Eylül’de tamamlanıyor. Edinilen bilgiye göre, RTÜK taslağı görüşmek üzere 25 Eylül’de özel bir toplantı yapacak. Yönetmelik taslağı daha sonra ilgili kurumlara gönderilerek, görüş istenecek. Daha sonra da Cumhurbaşkanlığı yönetmeliği olarak Resmi Gazete’de yayınlanacak. Böylece yedi aydır tartışılan internetteki sansür tasarısı devreye girmiş olacak.